Wypalanie DPF – jak rozpoznać, kiedy się filtr się wypala?

Żaden kierowca nie lubi, gdy psuje mu się samochód. Jednak ze względu na bezpieczeństwo, każdy powinien wiedzieć, jakie są niepokojące sygnały zwiastujące wizytę u mechanika. Dziś przyjrzymy się temu, skąd wiedzieć, kiedy wypala się filtr DPF i jakie towarzyszą mu objawy. Zapraszamy!

Wypalanie DPF – na czym polega?

Żeby zrozumieć, czym jest wypalanie DPF, trzeba najpierw wiedzieć, do czego ten filtr służy. DPF, czyli z ang. Diesel Particulate Filter (filtr cząstek stałych), to element układu wydechowego zamontowany za katalizatorem. Jego zadaniem jest wyłapywanie sadzy i innych cząstek stałych ze spalin, zanim te trafią do atmosfery. Bez niego nowoczesny diesel nie spełniałby norm emisji Euro 5 ani Euro 6.

Wnętrze filtra to ceramiczna struktura przypominająca plaster miodu – tysiące maleńkich kanalików z porowatymi ściankami. Gazy mogą swobodnie przez nie przepływać, ale cząsteczki sadzy zostają zatrzymane. Brzmi prosto, ale jest jeden problem: filtr się zapełnia. I właśnie po to istnieje wypalanie.

Wypalanie DPF – zwane też regeneracją – to proces, w którym zgromadzona w filtrze sadza zostaje spalona w wysokiej temperaturze, zamieniając się w znacznie mniejsze ilości popiołu. Dzieje się to automatycznie, bez żadnej ingerencji kierowcy. Temperatura niezbędna do przeprowadzenia tego procesu to okolice 550–650°C, i właśnie tyle osiągają spaliny podczas dłuższej jazdy z wyższymi obrotami silnika.

Jak rozpoznać proces wypalania filtra DPF?

Pierwszą rzeczą, którą możesz poczuć, jest zmiana w zachowaniu silnika na biegu jałowym. Obroty rosną bez żadnego powodu, silnik pracuje nieco głośniej i wyraźniej. Nie ma w tym nic niepokojącego – sterownik po prostu szuka sposobu na podniesienie temperatury spalin.

Może też nagle włączyć się ogrzewanie tylnej szyby, mimo że nie naciskałeś żadnego przycisku. To kolejna sztuczka ECU – zwiększenie poboru prądu przez prądnicę mocniej obciąża silnik, co przekłada się na wzrost temperatury pracy.

Podczas wypalania silnik spala więcej paliwa niż zwykle. Jeśli nagle komputer pokładowy pokaże wyższe bieżące zużycie, nie musisz od razu szukać usterki – to może być właśnie ten moment. Zwiększone zużycie jest tymczasowe i wraca do normy po zakończeniu procesu.

Z wydechu może wydobywać się biały lub szarawy dym, a w okolicach rury wydechowej czasem czuć charakterystyczny, lekko ostry zapach. To zupełnie normalne – to właśnie spalająca się nagromadzona sadza.

W niektórych autach wypalanie DPF jest sygnalizowane komunikatem na wyświetlaczu lub zapaleniem się kontrolki, ale nie we wszystkich samochodach będziesz to mógł zauważyć.

Kontrolka wypalania DPF

Najczęściej wygląda jak prostokąt z falistą linią wewnątrz – przypomina trochę ikonę filtra. Może świecić na żółto, pomarańczowo lub czerwono, zależnie od marki i modelu auta. Ale samo pojawienie się tej kontrolki nie zawsze oznacza poważną awarię.

• Kontrolka żółta lub pomarańczowa to zazwyczaj sygnał informacyjny – filtr jest zapełniony sadzą w stopniu wymagającym uwagi. Sterownik próbował przeprowadzić regenerację, ale mu się nie udało – prawdopodobnie dlatego, że trasy były zbyt krótkie, a silnik nie osiągnął odpowiedniej temperatury. W tej sytuacji wystarczy wyjechać na dłuższą trasę – minimum 30–40 minut jazdy ze stałą, podwyższoną prędkością. Silnik sam powinien dokończyć wypalanie.
• Kontrolka czerwona to już poważniejszy komunikat. Może oznaczać, że filtr jest zapchany w takim stopniu, że samoczynna regeneracja jest niemożliwa. Wtedy auto może wejść w tryb awaryjny, a moc silnika zostanie drastycznie ograniczona. W takiej sytuacji jazda dłuższą trasą może nie wystarczyć – potrzebna jest wizyta w serwisie.

W wielu autach kontrolka DPF i kontrolka silnika (check engine) na desce rozdzielczej to dwa różne sygnały. Zapalenie się check engine nie musi dotyczyć filtra, ale może też sygnalizować problem, który pośrednio wpływa na DPF – np. usterkę czujnika, wtryskiwacza czy turbosprężarki. Diagnoza komputerowa pokaże, co dokładnie zgłasza sterownik. Jeśli kontrolka DPF pojawia się u Ciebie regularnie – to sygnał, że styl jazdy nie sprzyja filtrowi albo że filtr jest już w na tyle złym stanie, że samoczynna regeneracja nie jest w stanie go oczyszczać na bieżąco.

Ile czasu wypala się DPF na postoju?

Zwykle cały proces regeneracji trwa od kilkunastu do około 30 minut. To jednak czas orientacyjny – dużo zależy od stopnia zapchania filtra, temperatury zewnętrznej i tego, czy silnik jest już rozgrzany do temperatury roboczej. Na postoju silnik pracuje na niskich obrotach i nie jest obciążony przez ruch pojazdu. Nawet jeśli sterownik podniesie obroty i uruchomi dodatkowe odbiorniki, temperatura spalin jest niższa niż podczas jazdy. W efekcie wypalanie trwa dłużej, a cały proces jest mniej efektywny.

Czy można zgasić silnik podczas wypalania DPF?

Wyobraź sobie, że właśnie uruchomiłeś piekarnik na pełnej mocy i włożyłeś do niego blachę. Gdybyś wyłączył piekarnik w połowie pieczenia, jedzenie zostałoby w połowie surowe. Z filtrem DPF jest podobnie – w trakcie wypalania nie powinniśmy przerywać tego procesu. Podczas aktywnej regeneracji wnętrze filtra rozgrzewa się do ponad 600°C. Przy nagłym wyłączeniu silnika ta energia termiczna nie znika od razu – ale proces spalania sadzy zostaje zatrzymany. Filtr pozostaje częściowo zablokowany, a do oleju silnikowego trafia porcja niespalonego paliwa z dodatkowego wtrysku. Efektem jest zarówno zabrudzony olej, jak i filtr, który za jakiś czas znów zainicjuje próbę regeneracji – tym razem zaczynając od większego stopnia zapchania niż przed poprzednią próbą.

Po czym poznać, że DPF jest zapchany?

• Spadek mocy silnika to zwykle pierwszy objaw, który kierowca zauważa w praktyce. Auto zaczyna reagować ospale, przyspieszanie wymaga większego wysiłku od silnika, a na wzniesieniach czuć wyraźny brak tej zwykłej dynamiki. Zapchany filtr stawia opór przepływowi spalin, co dosłownie „dusi” silnik od strony układu wydechowego.
• Zwiększone zużycie paliwa – jeśli samochód nagle zaczął palić wyraźnie więcej bez wyraźnego powodu, warto wziąć pod uwagę DPF. Sterownik silnika wielokrotnie inicjuje próby regeneracji, do każdej z nich zużywając dodatkowe paliwo. Jeśli żadna z nich się nie kończy sukcesem, cykl się powtarza, a zużycie rośnie.
• Zapalenie kontrolki DPF lub check engine – kontrolka świecąca się ciągle, zwłaszcza w połączeniu z innymi objawami, sygnalizuje realne problemy. Sterownik rejestruje zbyt duże ciśnienie w układzie wydechowym i zgłasza błąd.
• Wzrost ciśnienia w układzie wydechowym – nie odczujesz tego bezpośrednio, ale komputer diagnostyczny pokaże anomalie w odczytach czujnika DPF. 
• Wchodzenie w tryb awaryjny – w zaawansowanych przypadkach zapchania sterownik odcina część możliwości silnika i wprowadza go w tryb awaryjny. Moc spada drastycznie, prędkość maksymalna jest ograniczona, a samochód po prostu nie jedzie tak, jak powinien. To już sygnał, że sam wyjazd w trasę nie wystarczy.

Jeśli zauważasz objawy mogące świadczyć o problemach z filtrem DPF lub FAP, nie warto zwlekać z diagnostyką i serwisem. Sprawny układ wydechowy ma bezpośredni wpływ na pracę silnika, osiągi pojazdu oraz jego codzienną eksploatację. Jeśli szukasz części samochodowych, na których będziesz mógł polegać, odwiedź AUTO-NOVA. Oferujemy również profesjonalną regenerację filtrów DPF/FAP, pozwalającą przywrócić ich prawidłowe działanie bez konieczności kosztownej wymiany. Ze szczegółami oferty możesz zapoznać się tutaj.